Twierdza Königstein © Foto: Frank Lochau

Zanim na górze stołowej Königstein położonej w Saskiej Szwajcarii powstała sławna i nie do zdobycia twierdza, przez krótki czas żyli na niej w odosobnieniu pustelnicy. Od tym jak dotąd mało znanym epizodzie z czasów reformacji przypomina nowa wystawa czasowa. W roku 1516, w przedwieczór reformacji, saksoński książę Jerzy Brodaty (1471 - 1539) założył na płaskowyżu Königstein w Saksonii Szwajcarskiej klasztor Celestynów. Konwent przetrwał tylko osiem lat, natomiast z okazji 500. rocznicy jego założenia przypadającej tego roku, dnia 23. kwietnia zostanie otwarta wystawa czasowa „Mnisi na górze Königstein, lub o tym, jak złe nasienie Lutra ich stamtąd wygnało“.

Mnisi Celestyni żyli w miejscach odosobnienia według zasad świętego Benedykta, czyli w ubóstwie, czystości i posłuszeństwie. Zakon występował głównie we Francji i Włoszech. Wyjątek stanowił konwent na górze Oybin w łużyckiej Żytawie. Właśnie stamtąd przenieśli się w roku 1516 niektórzy z mnichów na górę Königstein do "Klasztoru Uwielbienia Cudów Maryi". Klasztor Königstein był ostatnim klasztorem założonym przed reformacją w księstwie Saksonii.

Klasztor, któremu od samego początku nie dopisywało szczęście, zamieszkiwało dwunastu mnichów oraz przeor: bracia od początku narzekali na złe warunki, opóźnienia przy budowie klasztoru oraz na jego marną sytuację finansową. Kiedy Marcin Luter ogłosił swoich 95 tez, również mnisi z zakonu Königstein przyłączyli się do jego ruchu. Przeor Johannes Mantel uciekł w tajemnicy do Wittenbergi, aby tam przyłączyć się do reformatora Lutra. Pozostali mnisi z czasem także dołączyli do niego. Kiedy w roku 1524 w klasztorze pozostał już tylko jeden mnich, konwent został rozwiązany.

Depozyty z wielu instytucji

Wartościowe depozyty z prawie 30 muzeów, kościołów, klasztorów, archiwów i bibliotek, między innymi z włoskich kolekcji dzieł sztuki, dokumentują historię średniowiecznych mnichów, dawną scenę sakońskisch klasztorów, zakon Celestynów oraz czas reformacji, który w znaczącym stopniu przyczynił się do rozpadku klasztoru.

Do najcenniejszych przedmiotów będących częścią wystawy stworzonej przez Hansa Dietera Schaala należą oryginalne historyczne dokumenty klasztoru Königstein, przykładowo koncept powstania klasztoru i zapis księcia Jerzego, świadczący o jego strachu przed przedostaniem się do klasztornych bram "złego nasienia doktora Lutra". Kolejnymi elementami wystawy są przykładowo średniowieczne figury Madonn, obrazy, grafiki, elementy architektoniczne klasztoru, wykopaliska, plany, książki oraz trumna sławnego głównie ze sprzedaży odpustów kaznodziei Johannes Tetzla. Kolejna część wystawy to instalacja dźwięków i świateł, wprawiająca w medytacyjny nastrój i mistyczną atmosferę tematyzowanego okresu.

Brama klasztorna zachowana

Jednym z niewielu świadectw architektonicznych potwierdzających istnienie klasztoru Celestynów na górze Königstein jest brama klasztorna. Kiedy górę stołową przebudowywano na twierdzę, nadano jej zupełnie nowy charakter. Choć ówczesne wejście do klasztoru zniknęło za grubymi murami, udało się je zachować przez tysiąclecia w przestrzeni między murami. Restauratorom powiódł się odlew późnośredniowiecznego portalu wykonanego z piaskowca i dla celów wystawy została wykonana rekonstrukcja klasztornej furty.

Interaktywne stacje informują o aktualnych odkryciach archeologicznych dotyczących klasztoru oraz kościoła garnizowonego na górze Königstein.

Archeolodzy dzięki zastosowaniu georadaru odkryli zarys klasztoru, naniesiony na najstarszych planach budowy twierdzy. To umożliwiło wizualizację położenia klasztoru dla zwiedzających.

O przyklasztornym ogrodzie wiele się mówi, jego istnienie nie jest jednak udowodnione. Ogród wchodzący w skład wystawy prezentuje dziesiątki typowych dla tamtego okresu i rejonu ziół, roślin leczniczych, roślin ozdobnych i róż.

Atrakcyjne również dla dzieci

Wystawę mogą zwiedzać rodziny z dziećmi: także najmłodsi znajdą coś dla siebie, przykładowo Pieśń Celestynów, komiks o handlu odpustami czy interaktywną grę. Teksty dla dzieci są napisane w przystępnym dla nich języku.

Wystawa "Mnisi na górze Königstein, lub o tym, jak złe nasienie Lutra ich stamtąd wygnało“ będzie otwarta od 23. kwietnia do 1. listopada 2016 roku. Dostępne języki: niemiecki, angielski oraz czeski.

"Mnisi na górze Königstein, lub o tym, jak złe nasienie Lutra ich stamtąd wygnało": 23. kwietnia do 1. listopada 2016, dziennie od 10.00 do 18.00, 1. listopada od 9.00 do 17.00, w Magdalenburgu w twierdzy Königstein, 01824 Königstein. Wstęp na wystawę w cenie normalnego biletu wstępu do twierdzy. www.festung-koenigstein.de

GODZINY OTWARCIA Twierdza Königstein: od kwietnia do listopada: od 9.00 do 18.00, od listopada do marca: od 09.00 do 17.00

ADRES: Twierdza Königstein, 01824 Königstein (Saksonia) | GPS: 50.91950309928832, 14.056603173706094

DOJAZD: samochodem osobowym: A 17 Drezno – Pirna (zjazd Pirna, później na B 172 w kierunku Bad Schandau do rozwidlenia Twierdza Königstein) S-Bahn: Linia S1 Drezno – Königstein – Schöna, do Königstein (Saksonia Szwajcarska) Autobus: Linia 241 Kirnitzschtal-Linia: Pirna – Königstein – Hinterhermsdorf

www.festung-koenigstein.de (CZ | DE | EN | PL | RU) | www.drazdany.info/koenigstein (CZ) | www.drezno.info/koenigstein (PL)

Foto Marko Förster - Dyplomowani restauratorzy zabytków z Drezna Dawid Wardak (po lewej) i Tina Dömling podczas rekonstrukcji klasztornej furty dla celów nowej wystawy czasowej Twierdzy Königstein w Magdalenenburgu.  © Twierdza Königstein

Foto Marko Förster - Pracownik naukowy Twierdzy Königstein gGmbH i kurator nowej wystawy czasowej

Niemiecki tekst artykułu

Festung Königstein: Sonderausstellung beleuchtet Klostervergangenheit | 23.4.–1.11.2016 | Bevor auf dem Tafelberg Königstein im Elbsandsteingebirge die berühmte uneinnehmbare Festung entstand, lebten hier für kurze Zeit Einsiedlermönche in friedvoller Abgeschiedenheit. Eine Sonderausstellung erinnert an diese bisher weitgehend unbekannte Episode aus der Reformationszeit. | Im Jahr 1516, am Vorabend der Reformation, gründete der sächsische Herzog Georg der Bärtige (1471 - 1539) auf dem Plateau des Tafelberges Königstein im Elbsandsteingebirge ein Cölestinerkloster. Das 500. Gründungsjubiläum des Konvents, der nur acht Jahre bestanden hat, ist ab 23. April Anlass für die Sonderausstellung „Mönche auf dem Königstein und wie ‚der böse Samen Doctor Luthers‘ sie vertrieb“. | Mönche des Cölestinerordens lebten an abgeschiedenen Orten nach der Regel des Heiligen Benedikt, die Armut, Keuschheit und Gehorsam vorschrieb. Sie waren vor allem in Frankreich und Italien verbreitet. Eine Ausnahme stellte der Konvent auf dem Oybin im Zittauer Gebirge dar. Von dort siedelten 1516 einige Mönche auf den Königstein in das „Kloster des Lobes der Wunder Mariae“ über. Das Königsteiner Kloster war das letzte, das vor der Reformation im Herzogtum Sachsen gegründet wurde. | Zwölf Mönche und ein Prior bewohnten den Konvent, der von Anfang an unter keinem guten Stern stand: Die Brüder beklagten unwirtliche Bedingungen, den Bauverzug am Kloster und dessen unzureichende finanzielle Ausstattung. Als Martin Luther seine 95 Thesen veröffentlichte, nahmen auch die Königsteiner Mönche Anteil an der Bewegung. Der Prior Johannes Mantel flüchtete heimlich nach Wittenberg, um sich dort dem Reformator anzuschließen. Nach und nach folgten ihm weitere Mönche. Als 1524 nur noch ein Bruder übrig war, wurde das Kloster aufgelöst. | Eine Vielzahl an Leihgebern | Hochkarätige Leihgaben von knapp 30 Museen, Kirchen, Klöstter, Archiven und Bibliotheken, darunter auch italienische Kunstsammlungen, dokumentieren das mittelalterliche Mönchtum, die einstige Klosterlandschaft in Sachsen, den Cölestinerorden und die Zeit der Reformation, die wesentlich zur Auflösung des Klosters beitrug. | Zu den Höhepunkten der von Hans Dieter Schaal gestalteten Schau zählen originale Dokumente aus der Geschichte des Königsteiner Klosters, wie das Konzeptschreiben der Klostergründung und ein Schriftstück Herzog Georgs, der befürchtete, dass der „böse Samen Doctor Luthers“ in sein Kloster eindringe. Auch zeitgenössische Madonnenfiguren, Gemälde und Grafiken, klösterliche Architekturfragmente, Bodenfunde, Pläne, Bücher und eine Truhe des Ablasspredigers Johannes Tetzel sind zu sehen. In einem zweiten Teil der Ausstellung lädt eine Installation aus Licht und Klang zum meditativen Eintauchen in die geistig-religiöse Atmosphäre jener Zeit ein. | Klosterpforte ist erhalten | Eines von wenigen baulichen Zeugnissen des Cölestinerklosters auf dem Königstein ist die Eingangspforte. Als der Tafelberg zur Landesfestung ausgebaut wurde, erhielt er ein völlig neues Aussehen. Der einstige Zugang zum Kloster verschwand hinter dicken Mauern, blieb jedoch in einem Hohlraum über die Jahrhunderte hinweg erhalten. Restauratoren ist es gelungen, das spätmittelalterliche Sandsteinportal abzuformen und für die Ausstellung originalgetreu zu reproduzieren. | In Medienstationen kommen neueste baugeschichtliche Untersuchungen zum Konvent auf dem Königstein und zur Garnisonskirche zur Sprache. | Dem Grundriss des Klosters, der auf den ältesten Festungsplänen noch eingezeichnet ist, spürten Archäologen vor Ort mittels Bodenradartechnik nach. So konnte seine räumliche Ausdehnung für Besucher im Freien sichtbar gemacht werden. | Die Existenz eines Klostergartens ist zwar nicht nachgewiesen, jedoch wahrscheinlich. Ein nach historischen Vorlagen temporär angelegter Garten zeigt Dutzende von Würz- und Heilkräutern, Duft- und Symbolpflanzen sowie Rosensorten jener Zeit. | Auch für Kinder attraktiv | Die Ausstellung ist auch für den Besuch mit Familie geeignet: Kinder werden vor allem am Cölestinerlied, am Comic über den Ablasshandel, an einem interaktiven Spiel und einer künstlerischen Installation viel Spaß haben. Kindgerechte Texte vermitteln Wissenswertes. | „Mönche auf dem Königstein und wie ‚der böse Samen Doctor Luthers‘ sie vertrieb“ ist vom 23. April bis zum 1. November 2016 in Deutsch, Englisch und Tschechisch erlebbar. | „Mönche auf dem Königstein und wie ‚der böse Samen Doctor Luthers‘ sie vertrieb“: 23. April bis 1. November 2016, täglich von 10 bis 18 Uhr, am 1. November von 9 bis 17 Uhr, in der Magdalenenburg auf der Festung Königstein, 01824 Königstein. Der Eintritt zur Ausstellung ist im regulären Festungseintrittspreis enthalten. | ÖFFNUNGSZEITEN Festung Königstein: April bis Oktober: 9 - 18 Uhr November bis März: 9 - 17 Uhr | ADRESSE: Festung Königstein, 01824 Königstein (Sachsen) | GPS: 50.91950309928832, 14.056603173706094 | ANFAHRT: PKW: A 17 Dresden – Pirna (Abfahrt Pirna, weiter auf B 172 in Richtung Bad Schandau bis Abzweig Festung Königstein) S-Bahn: Linie S1 Dresden – Königstein – Schöna, bis Königstein(Sächs Schw) Bus: Linie 241 Kirnitzschtal-Linie: Pirna – Königstein – Hinterhermsdorf | www.festung-koenigstein.de (CZ | DE | EN | PL | RU) | www.drazdany.info/koenigstein (CZ) | www.drezno.info/koenigstein (PL) | Über die Festung Königstein | Die Festung Königstein ist eine der schönsten Bergfestungen Europas und gehört zu den bedeutendsten Sehenswürdigkeiten in Sachsen. Eingebettet in die bizarre Felslandschaft des Elbsandsteingebirges thront die einst unbezwingbare Wehranlage 247 Meter über der Elbe und weithin sichtbar. Das 9,5 Hektar große Felsplateau ist mit seinem einzigartigen Ensemble aus mehr als 50 imposanten Bauwerken verschiedener Epochen sowie seiner fast 800-jährigen und in verschiedenen Ausstellungen dokumentierten Geschichte ein Magnet für jährlich Hunderttausende Besucher aus der ganzen Welt.